رسانه اقتصاد و بازار
بازار سهام هند در ظاهر فقط یک دوره اصلاح را پشت سر می‌گذارد، اما ترکیب نیروهایی که پشت این افت قرار گرفته‌اند مهم‌تر از خود عدد شاخص‌هاست. نیفتی ۵۰ و سنسکس با هشتمین هفته متوالی کاهش روبه‌رو شده‌اند؛ رشته‌ای که رویترز آن را طولانی‌ترین افت هفتگی این دو نماگر در ۲۵ سال اخیر گزارش کرده است. در همین دوره، نیفتی حدود ۸.۷ درصد و سنسکس حدود ۸.۴ درصد از ارزش خود را از دست داده‌اند.
این حرکت را نمی‌توان با یک عامل توضیح داد. بازار هند هم‌زمان با سه شوک روبه‌رو است: سرمایه خارجی در حال خروج است، نفت دوباره به یک ریسک کلان تبدیل شده و نرخ‌های بهره جهانی در سطوحی قرار گرفته‌اند که نگهداری دارایی‌های پرریسک را گران‌تر می‌کند. وقتی این سه نیرو کنار هم قرار می‌گیرند، حتی بازاری با رشد اقتصادی نسبتاً قوی هم می‌تواند زیر فشار بماند.
خروج سرمایه، مسئله اول بازار
بر اساس گزارش رویترز در اول اکتبر، فروش خالص سرمایه‌گذاران خارجی در سهام هند در سال جاری به رکورد ۲۷.۸ میلیارد دلار رسیده است. این رقم فقط یک آمار جریان سرمایه نیست؛ نشانه‌ای از تغییر محاسبه بازده تعدیل‌شده با ریسک برای سرمایه‌گذار جهانی است.
وقتی بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا بالا می‌رود، سرمایه‌گذار برای ماندن در سهام بازارهای نوظهور صرف ریسک بیشتری می‌خواهد. اگر هم‌زمان ارز کشور مقصد ضعیف شود، بازده دلاری سرمایه‌گذار خارجی بیشتر آسیب می‌بیند. همین سازوکار می‌تواند فروش سهام، فشار بر روپیه و سپس احتیاط بیشتر سرمایه‌گذار خارجی را به یک چرخه تقویت‌کننده تبدیل کند.
روپیه هند در معاملات پنج‌شنبه به پایین‌ترین سطح دو ماهه رسید و تا حدود ۹۶.۳۱۵ در برابر دلار تضعیف شد. افت ارز برای اقتصاد هند اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا این کشور بخش بزرگی از نیاز انرژی خود را وارد می‌کند و دلار قوی‌تر می‌تواند هزینه واردات را بیشتر کند.
نفت، حلقه‌ای که بازار سهام را به تورم وصل می‌کند
قیمت برنت دوباره از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده است. برای یک صادرکننده نفت، این اتفاق می‌تواند درآمد ارزی را بالا ببرد؛ برای هند، اثر اولیه برعکس است. نفت گران‌تر صورتحساب واردات را افزایش می‌دهد، می‌تواند کسری تجاری را تحت فشار بگذارد و از مسیر سوخت، حمل‌ونقل و مواد اولیه به تورم منتقل شود.
وزارت دارایی هند نیز در گزارش اقتصادی ماهانه سپتامبر هشدار داده است که تنش‌های ژئوپولیتیک، قیمت بالای نفت و شرایط مالی سخت‌تر در جهان می‌توانند تورم وارداتی را تشدید کنند. این هشدار در زمانی مطرح می‌شود که تورم خرده‌فروشی اوت ۴.۸۲ درصد گزارش شده و فشار قیمت در بخش عمده‌فروشی نیز بالا مانده است.
برای بازار سهام، نفت فقط یک متغیر اقتصاد کلان نیست. هزینه انرژی می‌تواند حاشیه سود شرکت‌های حمل‌ونقل، خودروسازی، کالاهای مصرفی و صنایع انرژی‌بر را کاهش دهد. افت این هفته نیز گسترده بوده و ۱۵ بخش از ۱۶ بخش اصلی بازار در محدوده منفی قرار گرفته‌اند؛ نشانه‌ای که فشار را از یک صنعت خاص فراتر می‌برد.
نرخ بهره چرا ضربه سوم است؟
بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا در اول اکتبر تا ۵.۳۴ درصد بالا رفت؛ بالاترین سطح از ۲۰۰۲. در هند نیز بازده اوراق معیار ۱۰ساله به بالاترین سطح دو ساله رسیده است. افزایش بازده اوراق از دو مسیر به سهام فشار وارد می‌کند: نخست، نرخ تنزیل ارزش‌گذاری شرکت‌ها را بالا می‌برد؛ دوم، یک رقیب کم‌ریسک‌تر با بازده اسمی جذاب‌تر در برابر سهام قرار می‌دهد.
برای شرکت‌هایی که برای رشد به تأمین مالی وابسته‌اند، نرخ‌های بالاتر همچنین می‌تواند هزینه بدهی را افزایش دهد. این موضوع در بازارهای نوظهور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا فشار نرخ جهانی ممکن است با ضعف ارز و خروج سرمایه هم‌زمان شود.
آیا افت هند نشانه بحران است؟
هنوز نه. افت هشت‌هفته‌ای به‌تنهایی به معنی بحران مالی نیست. هند همچنان از بخش خدمات بزرگ، جریان حواله‌ها و ذخایر ارزی قابل توجه برخوردار است. وزارت دارایی ذخایر ارزی را حدود ۷۶۵.۹ میلیارد دلار اعلام کرده که معادل بیش از ۱۱ ماه پوشش واردات است. این سپر، توان سیاست‌گذار برای مدیریت نوسان ارز را بیشتر می‌کند.
بانک مرکزی هند نیز در هفته‌های اخیر از فروش دلار، سوآپ ارزی، عملیات بازار باز و ابزارهای نقدینگی استفاده کرده است. رویترز گزارش داده بود که عملیات ارزی بانک مرکزی نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار از مازاد نقدینگی سیستم بانکی را جذب کرده است. بنابراین سیاست‌گذار کاملاً منفعل نیست.
اما مسئله اصلی بازار این است که ابزارهای دفاعی نمی‌توانند قیمت جهانی نفت یا بازده خزانه‌داری آمریکا را کنترل کنند. اگر این دو متغیر برای مدت طولانی بالا بمانند، هزینه دفاع از ارز و هم‌زمان حمایت از رشد داخلی بیشتر می‌شود.
چه چیزی می‌تواند مسیر را عوض کند؟
برای شکستن روند نزولی، بازار بیش از یک روز سبز نیاز دارد. سه نشانه مهم باید زیر نظر باشند: توقف یا کاهش خروج سرمایه خارجی، آرام‌شدن قیمت نفت و تثبیت بازده اوراق جهانی. تقویت روپیه نیز می‌تواند علامت مهمی باشد که فشار خارجی در حال کاهش است.
از طرف دیگر، اگر نفت بالای ۱۰۰ دلار بماند و بازده اوراق آمریکا در محدوده بالای ۵ درصد تثبیت شود، سرمایه‌گذار خارجی دلیل کمتری برای بازگشت سریع خواهد داشت. در آن سناریو، حتی سودآوری مناسب شرکت‌های هندی ممکن است برای جبران ریسک ارز و هزینه سرمایه کافی نباشد.
پیام افت اخیر هند این نیست که داستان رشد این اقتصاد تمام شده است. پیام مهم‌تر این است که رشد داخلی قوی، یک بازار را از قیمت جهانی پول و انرژی جدا نمی‌کند. اکنون آزمون اصلی هند نه فقط رشد سود شرکت‌ها، بلکه توان بازار و سیاست‌گذار برای عبور هم‌زمان از نفت گران، دلار قوی و سرمایه جهانی محتاط است.
سعید دادخواه
سردبیر و تحلیلگر مالی EFINX با تمرکز بر بازارهای مالی، اقتصاد کلان، مدیریت ریسک و پژوهش‌های کمی. حوزه‌های تخصصی او شامل اقتصادسنجی مالی، وابستگی‌های دنباله‌ای، ریسک سیستمی و سرایت مالی است. در EFINX بر تبدیل داده و رویدادهای پیچیده بازار به تحلیل روشن، مستند و قابل استفاده برای سرمایه‌گذاران تمرکز دارد.
برای ثبت نظر وارد حساب EFINX شوید.
نظر کاربران