رسانه اقتصاد و بازار
بانک مرکزی هند در ظاهر با یکی از بزرگترین سپرهای ارزی تاریخ خود وارد پاییز شده، اما یک عدد تازه نشان میدهد بخشی از این قدرت ذخایر با تعهدات قابلتوجه در بازار فوروارد همراه است. داده منتشرشده در ۳۰ سپتامبر نشان میدهد خالص تعهدات دلاری آتی Reserve Bank of India در اوت به رکورد ۲۰۰ میلیارد دلار رسیده؛ ۶۳ میلیارد دلار بیشتر از ماه ژوئیه که خود با حدود ۱۳۷ میلیارد دلار رکورد قبلی را ثبت کرده بود.
این افزایش نتیجه مستقیم برنامههایی است که برای جذب ارز خارجی و تقویت تراز پرداختها اجرا شد. بانکها دلارهای جذبشده، بهویژه از سپردههای ارزی غیرمقیمان، را با RBI مبادله کردند. در سمت نقدی، این عملیات ذخایر ارزی هند را بالا برد؛ در سمت دیگر ترازنامه، بانک مرکزی متعهد شد در سررسیدهای آینده دلار را بازگرداند.
۱۴۳.۵ میلیارد دلار ورود ارز در کمتر از چهار ماه
طبق گزارش رویترز، اقدامات موقت RBI بین ۸ ژوئن تا ۱۸ سپتامبر در مجموع ۱۴۳.۵ میلیارد دلار ارز جذب کرد که نزدیک به ۱۳۳ میلیارد دلار آن از مسیر سپردههای ارزی بود. این جریان بزرگ یکی از عوامل افزایش ذخایر ارزی هند به رکورد ۷۸۵.۷ میلیارد دلار در هفته منتهی به ۴ سپتامبر بود.
این ارقام به معنی آن نیست که ذخایر هند «غیرواقعی» است. دلارها واقعاً وارد ترازنامه بانک مرکزی شدهاند و ظرفیت مداخله نقدی را افزایش دادهاند. نکته مهم برای سرمایهگذار این است که در کنار دارایی ارزی بزرگتر، یک تعهد فوروارد بزرگتر نیز شکل گرفته و بنابراین برای سنجش حاشیه امنیت ارزی باید هر دو سمت را دید.
چرا RBI حالا مسیر را معکوس میکند؟
بانک مرکزی در هفتههای اخیر از سواپهای فروش/خرید دلار-روپیه استفاده کرده است. در مرحله نخست این معامله، RBI دلار میفروشد و روپیه دریافت میکند؛ در مرحله بعدی و در سررسید، معامله معکوس میشود. بانکداران به رویترز گفتهاند سررسید این عملیات عمدتاً بین سه ماه تا یک سال است.
این ابزار دو هدف را همزمان دنبال میکند. نخست، بخشی از سررسیدهای تعهدات فوروارد را جلو میآورد و به بانک مرکزی امکان میدهد اندازه دفتر فوروارد را بهتدریج کاهش دهد. دوم، با دریافت روپیه در مرحله اول سواپ، نقدینگی مازاد را از سیستم بانکی خارج میکند. برآورد گزارش نشان میدهد عملیات ارزی اخیر حدود ۲۰ میلیارد دلار از مازاد نقدینگی روپیه را جذب کرده است.
ورود دلار چرا میتواند مشکل نقدینگی بسازد؟
وقتی بانک مرکزی برای خرید دلار به بانکها روپیه میدهد، پایه نقدینگی داخلی افزایش پیدا میکند. اگر حجم ورود ارز بسیار بزرگ باشد، نرخهای کوتاهمدت بازار پول میتوانند پایینتر از سطحی قرار گیرند که سیاستگذار برای انتقال سیاست پولی میخواهد. این مسئله در دورهای که تورم و قیمت انرژی برای هند مهماند، مدیریت نقدینگی را حساستر میکند.
به همین دلیل، افزایش ذخایر ارزی و افزایش نقدینگی دو روی یک عملیاتاند. ذخایر بیشتر میتواند توان RBI برای مقابله با نوسان روپیه یا شوک خارجی را تقویت کند، اما استریلکردن اثر روپیهای آن هزینه و پیچیدگی عملیاتی دارد.
رکورد ۲۰۰ میلیارد دلاری چه ریسکی دارد؟
تعهد فوروارد بهخودیخود نشانه بحران نیست. بانک مرکزی میتواند سررسیدها را مدیریت کند، بخشی از موقعیتها را با ذخایر نقدی پوشش دهد یا از سواپهای جدید برای هموارکردن پروفایل زمانی استفاده کند. تحلیلگران DBS نیز گفتهاند بخشی از ذخایر موجود میتواند در برابر این تعهدات کنار گذاشته شود تا نگرانی از جهش تقاضای دلار هنگام سررسید سپردهها یا بازپرداخت بدهی کاهش یابد.
ریسک اصلی زمانی برجستهتر میشود که چند عامل همزمان رخ دهند: خروج سرمایه، فشار بر روپیه، سررسید تعهدات ارزی و نیاز بانک مرکزی به حفظ نقدینگی داخلی. در چنین شرایطی، اندازه ناخالص ذخایر به تنهایی تصویر کاملی از فضای مانور سیاستگذار ارائه نمیدهد.
پیام برای روپیه و بازار هند
برای بازار ارز، اولویت کوتاهمدت RBI سهگانه است: کنترل نقدینگی، کاهش تدریجی دفتر فوروارد و حمایت از روپیه. سواپهای کوتاهتر به بانک مرکزی اجازه میدهند بدون فروش یکباره حجم بزرگی از ذخایر یا ایجاد شوک در بازار اوراق، این تعادل را مدیریت کند.
برای سرمایهگذاران خارجی نیز این تحول مهم است. ذخایر بالاتر همچنان یک سپر معتبر در برابر شوکهای خارجی است، اما رشد سریع تعهدات فوروارد نشان میدهد بخشی از این سپر از جریانهایی ساخته شده که در آینده باید تسویه شوند. بنابراین کیفیت و سررسید ذخایر، نه فقط رقم تیتر، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
رکورد ۲۰۰ میلیارد دلاری در نهایت داستان ضعف ذخایر هند نیست؛ داستان مدیریت پیامد موفقیت یک برنامه جذب دلار است. RBI اکنون باید دلارهایی را که با سرعت بالا جذب کرده، با نقدینگی روپیه و تعهدات آینده هماهنگ کند. سرعت کاهش دفتر فوروارد در ماههای بعد یکی از شاخصهای کلیدی برای سنجش موفقیت این مرحله خواهد بود.
تحریریه EFINX
این نام برای مطالبی استفاده میشود که با اتکا به چند منبع معتبر، بازنویسی و راستیآزمایی میشوند و مسئولیت نهایی ویرایش آنها با تحریریه EFINX است.