اروپا سالها درباره استقلال در زیرساخت پرداخت صحبت کرده است؛ اما خبر ۳۰ سپتامبر نشان میدهد این بحث وارد مرحله اجرایی تازهای شده است. گروهی از بزرگترین سامانههای پرداخت داخلی اروپا شرکت مشترکی با نام European Network for Payments یا ENP تأسیس کردهاند تا شبکههای موجود را از طریق یک هاب مشترک به یکدیگر متصل کنند.
رویترز گزارش داد اعضای بنیانگذار شامل Bizum اسپانیا، Bancomat ایتالیا، EPI Company با کیف پول Wero، SIBS با MB WAY و Vipps MobilePay هستند. این مجموعه در ۱۳ کشور فعالیت دارد و حدود ۱۳۰ میلیون کاربر را پوشش میدهد؛ مقیاسی که بیش از ۷۰ درصد جمعیت اتحادیه اروپا و نروژ را در بر میگیرد. شرکت جدید در مادرید مستقر خواهد شد.
هدف، ساختن یک کارت تازه نیست
نکته مهم این است که ENP قرار نیست همه برندهای ملی را حذف و یک اپلیکیشن واحد جایگزین آنها کند. معماری پروژه بر «همکنشپذیری» استوار است: کاربر همچنان میتواند از اپلیکیشن و سرویس آشنای خود استفاده کند، اما هاب مشترک باید امکان انتقال پول به کاربر شبکه دیگری در کشور دیگر را فراهم کند.
این تفاوت از نظر تجاری مهم است. ساخت یک برند مصرفی واحد در سراسر اروپا به تغییر عادت میلیونها کاربر و پذیرش گسترده فروشندگان نیاز دارد. در مقابل، اتصال شبکههایی که پیشاپیش در بازارهای ملی مقیاس گرفتهاند، میتواند مسیر کوتاهتری برای ایجاد پوشش فرامرزی باشد.
فاز نخست بر پرداختهای شخصبهشخص فرامرزی متمرکز خواهد بود. پس از آن، تجارت الکترونیک و پرداخت در نقطه فروش به شبکه اضافه میشود. زیرساخت مشترک بر استانداردهای اروپایی و پرداخت فوری حساببهحساب تکیه دارد.
چرا اروپا روی «حاکمیت پرداخت» تأکید دارد؟
بازار پرداخت اروپا با وجود اندازه بزرگ خود همچنان برای بخش مهمی از پرداختهای کارتی به شبکههای بینالمللی متکی است. Visa و Mastercard در بسیاری از بازارها نقش زیرساختی دارند و شرکتهای فناوری آمریکایی نیز لایه کیف پول و تجربه کاربری را گسترش دادهاند.
ENP تلاش میکند مسیر دیگری ایجاد کند: انتقال مستقیمتر پول میان حسابهای بانکی از طریق زیرساختهای اروپایی. اگر این مدل در مقیاس بالا کار کند، بانکها و ارائهدهندگان پرداخت میتوانند بخشی از تراکنشهایی را که امروز از شبکههای کارت عبور میکنند به ریلهای پرداخت فوری منتقل کنند.
این به معنی حذف قریبالوقوع Visa یا Mastercard نیست. شبکههای کارت دههها برای پذیرش جهانی، مدیریت تقلب، بازپرداخت، اختلافات تراکنش و اتصال میلیونها پذیرنده سرمایهگذاری کردهاند. ENP برای رقابت واقعی باید علاوه بر اتصال فنی، تجربهای ساده، قابل اعتماد و مورد پذیرش فروشندگان ارائه کند.
پایههای پروژه از قبل ساخته شدهاند
این اتحاد از صفر شروع نمیشود. در فوریه ۲۰۲۶، بازیگران اصلی تفاهمنامهای برای اتصال راهکارهای پرداخت خود امضا کردند. انجمنهای بانکی اسپانیا در همان زمان اعلام کردند پروژه از یک هاب مرکزی برای اتصال پلتفرمهای ملی استفاده خواهد کرد و ابتدا پرداخت P2P و سپس پرداخت در فروشگاههای فیزیکی و آنلاین را پوشش میدهد.
Bancomat نیز پیشتر توضیح داده بود که همکاری میان EuroPA و EPI بر استانداردهای اروپایی و پرداختهای فوری بنا میشود. تشکیل شرکت ENP اکنون یک لایه سازمانی و مالکیتی مشخص به همان برنامه میدهد؛ یعنی شرکای بنیانگذار نه فقط درباره اتصال فنی مذاکره میکنند، بلکه نهادی مشترک برای توسعه و اداره آن ایجاد کردهاند.
۱۳۰ میلیون کاربر؛ عدد بزرگ اما نه تضمین موفقیت
پوشش اولیه ENP قابل توجه است، اما تعداد حساب یا کاربر بالقوه را نباید با استفاده فعال از شبکه یکی دانست. موفقیت اقتصادی پروژه به چند عامل وابسته خواهد بود: چند بانک اتصال را بهصورت پیشفرض در اختیار مشتری قرار میدهند، هزینه برای پذیرنده چقدر است، پرداخت فرامرزی چقدر روان انجام میشود و شبکه تا چه حد میتواند در تجارت الکترونیک و فروشگاه فیزیکی جایگاه پیدا کند.
برای مصرفکننده، مزیت بالقوه ساده است: ارسال پول به فردی در کشور دیگر بدون نیاز به نصب سرویس جدید یا شناخت شبکه مقصد. برای فروشنده، جذابیت اصلی میتواند هزینه و تسویه باشد؛ اما این بخش زمانی تعیینکننده میشود که پرداخت تجاری واقعاً در مقیاس گسترده راهاندازی شود.
رقابت با کارتها یا مکمل یورو دیجیتال؟
ENP همزمان با پروژه یورو دیجیتال بانک مرکزی اروپا پیش میرود، اما این دو یک چیز نیستند. ENP ابتکار بخش خصوصی برای اتصال راهکارهای پرداخت موجود است؛ یورو دیجیتال در صورت اجرا شکل دیجیتال پول بانک مرکزی خواهد بود. با این حال هر دو پروژه یک مسئله مشترک را برجسته میکنند: اروپا میخواهد کنترل بیشتری بر زیرساخت حیاتی پرداخت خود داشته باشد.
از دید سرمایهگذاری، مهمترین اثر کوتاهمدت این خبر نه سقوط ناگهانی درآمد شبکههای کارت، بلکه افزایش رقابت در پرداختهای روزمره اروپاست. اگر ENP بتواند پرداخت حساببهحساب را از انتقال پول میان دوستان به خرید آنلاین و سپس صندوق فروشگاه ببرد، فشار رقابتی بر مدل سنتی پذیرش کارت جدیتر میشود.
در مقابل، اگر تجربه کاربری میان کشورها ناهماهنگ بماند یا پذیرندگان انگیزه کافی برای اضافه کردن روش جدید نداشته باشند، شبکه ممکن است با وجود پوشش اسمی بزرگ، سهم محدودی از تراکنشهای تجاری بگیرد.
بنابراین خبر امروز را بهتر است نه «پایان Visa و Mastercard در اروپا»، بلکه ایجاد یک رقیب زیرساختی بالقوه دانست. تفاوت میان این دو روایت مهم است: ENP اکنون سازمان، شرکا و مقیاس اولیه دارد؛ اما آزمون واقعی زمانی آغاز میشود که اتصال فرامرزی به رفتار روزمره کاربران و پذیرندگان تبدیل شود.
تحریریه EFINX
این نام برای مطالبی استفاده میشود که با اتکا به چند منبع معتبر، بازنویسی و راستیآزمایی میشوند و مسئولیت نهایی ویرایش آنها با تحریریه EFINX است.