نخستین مرحله اجرای مقررات جامع رمزارزی اروپا هنوز تازه است، اما نهاد ناظر بازارهای مالی اتحادیه اروپا میگوید چارچوب فعلی برای نسل بعدی ریسکهای بازار کافی نیست. سازمان بورس و اوراق بهادار اروپا، ESMA، در پاسخ رسمی خود به بازنگری مقررات Markets in Crypto-Assets یا MiCA پیشنهاد کرده است اختیارات ناظران برای مسدودکردن داراییهای رمزارزی مشکوک، مقابله با وبسایتهای متقلب و برخورد با شرکتهای بدون مجوز تقویت شود.
رویترز در ۳۰ سپتامبر گزارش داد ESMA میخواهد در صورت وجود دلایل معقول برای ارتباط دارایی رمزارزی با جرم، سوءاستفاده بازار یا تأمین مالی تروریسم، امکان اقدام سریعتر برای فریزکردن دارایی وجود داشته باشد. سند رسمی ESMA که همان روز منتشر شد، دامنه پیشنهادها را گستردهتر نشان میدهد: از تبلیغات اینفلوئنسری و شفافیت هزینهها تا استیکینگ، وامدهی، DeFi، استیبلکوینها و طبقهبندی توکنها.
MiCA از مرحله قانونگذاری به آزمون اجرا رسیده است
MiCA از پایان ۲۰۲۴ بهطور کامل وارد فاز اجرایی شد و دوره انتقالی ارائهدهندگان قدیمی خدمات رمزارزی در اتحادیه اروپا نیز در اول ژوئیه ۲۰۲۶ پایان یافت. از آن تاریخ، شرکتهایی که به مشتریان اروپایی خدمات رمزارزی ارائه میکنند باید مجوز لازم را داشته باشند یا فعالیت خود را متوقف کنند.
همین تغییر، مسئله اصلی را از «آیا اروپا قانون رمزارز دارد؟» به «آیا ناظر ابزار کافی برای اجرای قانون دارد؟» منتقل کرده است. ESMA میگوید خدمات برونمرزی، وبسایتهای متقلب، استیبلکوینهای ناسازگار و مدلهای جدید DeFi میتوانند از شکاف میان مقررات و ابزار اجرایی استفاده کنند.
در مقررات فعلی نیز مقامات ملی اختیارات مهمی دارند؛ از تعلیق خدمات و معاملات تا درخواست توقیف دارایی. پیشنهاد تازه بیشتر بر سرعت، هماهنگی و قدرت مداخله مستقیم در سطح اتحادیه اروپا تمرکز دارد تا یک شرکت یا دارایی نتواند از تفاوت میان حوزههای قضایی عضو بهره ببرد.
استیکینگ و وامدهی زیر ذرهبین
یکی از مهمترین بخشهای پیشنهاد ESMA مربوط به خدماتی است که برای سرمایهگذار خرد شبیه محصول درآمد ثابت به نظر میرسند اما ریسک آنها بسیار متفاوت است. نهاد اروپایی خواستار الزامات متناسب برای استیکینگ، وامدهی و استقراض رمزارزی شده است؛ از جمله افشای روشن هزینه، بازده، وثیقه، ریسک و زیان احتمالی پیش از تصمیم سرمایهگذاری.
این موضوع برای بازار اهمیت زیادی دارد، زیرا بخش بزرگی از رشد خدمات رمزارزی در سالهای اخیر از معامله ساده توکن به محصولاتی منتقل شده که به کاربر وعده بازده، وام یا دسترسی خودکار به پروتکلهای غیرمتمرکز میدهند. هرچه محصول پیچیدهتر شود، تشخیص اینکه ریسک واقعاً بر عهده چه کسی است دشوارتر میشود.
ESMA همچنین پیشنهاد کرده معیار روشنتری برای تشخیص «واقعاً غیرمتمرکز بودن» یک فعالیت ایجاد شود. اگر یک سرویس در ظاهر DeFi باشد اما در عمل یک شرکت، تیم یا واسطه کنترل مؤثری بر دسترسی کاربران داشته باشد، ممکن است استناد به غیرمتمرکز بودن برای خروج از نظارت کافی نباشد.
استیبلکوینها و شرکتهای خارج از اروپا
بخش دیگری از پیشنهادها به شرکتهای کشورهای ثالث مربوط است که بدون مجوز MiCA مشتری اروپایی جذب میکنند. ESMA خواستار قدرت نظارتی بیشتر برای مقابله با چنین فعالیتهایی شده است. همزمان میخواهد شرکتهای رمزارزی دارای مجوز نتوانند خدمات مرتبط با استیبلکوینهایی ارائه کنند که الزامات MiCA را رعایت نمیکنند.
برای صرافیها و ارائهدهندگان کیف پول، این موضوع میتواند هزینه انطباق را افزایش دهد، اما در مقابل مرز میان خدمات مجاز و غیرمجاز را روشنتر میکند. برای ناشران استیبلکوین نیز دسترسی به بازار اروپا بیش از گذشته به سازگاری کامل با قواعد ذخایر، افشا و مجوز وابسته خواهد شد.
تبلیغ رمزارز هم هدف بازنگری است
ESMA بهطور مشخص خواستار قواعد سختگیرانهتر برای بازاریابی رمزارزها، بهویژه تبلیغ توسط اینفلوئنسرها و اشخاص ثالث، شده است. هدف این است که مسئولیت افشای ریسک و هزینه فقط در اسناد فنی باقی نماند و همان جایی که سرمایهگذار با محصول مواجه میشود نیز اطلاعات کافی دریافت کند.
این تغییر بالقوه برای پلتفرمها، پروژههای توکنی و بازاریابان اهمیت مستقیم دارد. اگر پیشنهادها وارد متن نهایی بازنگری MiCA شوند، کمپینهای تبلیغاتی ممکن است به کنترل حقوقی و افشای استاندارد بیشتری نیاز داشته باشند و استفاده از پیامهای مبهم درباره بازده یا امنیت دشوارتر شود.
چرا این خبر برای سرمایهگذار مهم است؟
پیشنهاد ESMA هنوز به معنی تصویب فوری قواعد تازه نیست. این نهاد پاسخ خود را به مشورت عمومی کمیسیون اروپا درباره بازنگری MiCA ارائه کرده و تغییر قانون نیازمند فرایند قانونگذاری اتحادیه اروپاست. بنابراین قدرت فریز دارایی یا چارچوب جدید DeFi را نباید از امروز قانون نهایی تلقی کرد.
با این حال جهت حرکت روشن است: اروپا پس از ایجاد یکی از جامعترین چارچوبهای رمزارزی جهان، اکنون روی اجرای متمرکزتر و پوشاندن مدلهای جدید تمرکز کرده است. برای شرکتهای رمزارزی، مزیت دسترسی به بازار واحد اروپا احتمالاً با هزینه انطباق بالاتر همراه خواهد شد. برای سرمایهگذار، نتیجه مطلوب میتواند کاهش فضای فعالیت بازیگران بدون مجوز و شفافیت بیشتر درباره ریسک محصولات پیچیده باشد.
بازار باید در ماههای آینده سه چیز را دنبال کند: اینکه کمیسیون اروپا کدام پیشنهادهای ESMA را میپذیرد، اختیارات نهایی میان ESMA و ناظران ملی چگونه تقسیم میشود و تعریف خدمات DeFi تا چه حد گسترده خواهد بود. پاسخ به این سه پرسش مشخص میکند بازنگری MiCA فقط یک اصلاح فنی است یا مرحله دوم معماری نظارت رمزارزی اروپا.

